1مقدمه: علیرغم پیشرفت های قابل توجه در مراقبت های بالینی، آسیب های نخاعی و عوارض پایدار همراه آن همچنان یک وضعیت غیرقابل درمان با عواقب جسمی و روانی مخرب برای بیماران و مراقبان است. تشخیص بالینی آسیب های نخاعی عمدتاً بر مبنی اختلالات عصبی است. در سال های اخیر، از تکنیک های تصویربرداری برای ارزیابی آسیب های حاد نخاعی استفاده شده است. با این حال، در بسیاری از مراکز، تکنیک های تصویربرداری پیشرفته در دسترس نیستند یا وضعیت ناپایدار بیمار استفاده از رویکردهای پیشرفته را محدود می کند. از آنجا که پیش بینی قابل اعتماد بهبودی در مرحله حاد برای انتخاب درمان محافظت کننده عصبی مناسب حیاتی است ، نیاز مبرمی به شناسایی و بکارگیری روش های جدید برای پیش بینی و برنامه ریزی دقیق تر جهت کاهش عوارض دائمی وجود دارد.شناسایی نشانگرهای زیستی برای پیش بینی آسیب نخاعی به مدیریت بیماران آسیب دیده کمک می کند و از تشخیص و درمان دقیق پشتیبانی می کند. برخی از پروتئین ها به عنوان نشانگرهای زیستی امیدوارکننده برای آسیب سیستم عصبی مرکزی، چه در مایع مغزی نخاعی (CSF) و چه در سرم خون، شناسایی شده اند. هدف این بررسی ارزیابی نقش های تشخیصی و پیش آگهی این پروتئین ها و نشانگرهای زیستی عصبی- ساختاری در آسیب نخاعی است. نتیجه گیری: شناسایی نشانگرهای زیستی- شیمیایی در مدیریت آسیب طناب نخاعی از اهمیت بالینی چشمگیری برخوردار است. این نشانگرها پتانسیل قابل توجهی برای ارزیابی عینی شدت آسیب اولیه، پیش بینی پیامد عصبی و پایش بهبودی و عوارض ثانویه دارند. مطالعات نشان می دهد می دهند که سطح این نشانگرها در سرم خون و مایع مغزی- نخاعی با درجه آسیب بر اساس مقیاس های بالینی استاندارد همبستگی دارد و می تواند بین بیماران با پیش آگهی خوب و ضعیف تمایز قائل شود. با توجه به دسترسی محدود و ماهیت تهاجمی نمونه برداری از CSF، تحقیقات به طور چشمگیری بر شناسایی نشانگرهای زیستی قابل اعتماد مبتنی بر سرم متمرکز شده اند. علاوه بر این، پویایی زمانی متمایز بیان نشانگرهای زیستی در مرحله حاد (منعکس کننده آسیب اولیه) در مقابل مرحله مزمن (تحت تأثیر عوارض سیستمیک) نیاز به تعریف نشانگرهای خاص مناسب برای هر مرحله را برجسته می کند.

مقدمه: توانایی ترمیم سیستم عصبی مرکزی در آسیب های تروماتیک و غیرتروماتیک بسیار محدود است. آسیب طناب نخاعی رایج ترین آسیب های تروماتیک در سیستم عصبی مرکزی است. درمان های سلولی برای ترمیم وضعیت بیماری های تحلیل برنده عصبی سیستم عصبی مرکزی توسط انواع مختلفی از سلول های بنیادی آزمایش شده است. رویکردهای سلول درمانی بر روی هدف پاتوفیزیولوژی آسیب طناب نخاعی به ویژه برای جایگزینی سلول های نورونی و گلیال از دست رفته، فراهم کردن یک محیط رشد مناسب تر و خنثی کردن مولکول های مهاری متمرکز شده است. سلول های اجدادی/بنیادی عصبی، پیش سازهای گلیال، سلول های غلاف گلیال بویایی، سلول های بنیادی مزانشیمی و سلول های شوان معمولا به عنوان پیوند سلول های اجدادی در مطالعات تجربی آسیب طناب نخاعی مورد استفاده قرار می گیرند که ممکن است شامل برخی مزایا و معایب باشند. نشان داده شده است که پیوند سلولی در مدل های حیوانی برخی از بیماری های عصبی اثرات مثبت داشته است. با این حال، محدودیت های بالقوه و برخی نگرانی ها راجع به ایمنی سلول درمانی سنجیده شده است.نتیجه گیری: سلول های بنیادی مختلف کاندید برای سلول درمانی ممکن است در آسیب نخاعی تاثیرات درمانی مثبتی را فراهم کنند. این سلول ها دارای برخی مزایا و معایب هستند. در میان این سلول ها، به خوبی تمایز سلول های پرتوان القایی و مشتقات آن ها در شرایط آزمایشگاهی می تواند به عنوان یک منبع اتولوگ در بیماران با آسیب طناب نخاعی استفاده شود.

هدف. استئوپروز یا همان پوکی استخوان به دنبال عدم تعادل بین تشکیل و باز جذب توده استخوانی بوقوع می پیوندد و یکی از مشکلات بالقوه در افراد مبتلا به آسیب طناب نخاعی که دچار اختلالات حرکتی شده اند، محسوب می شود. محتوای معدنی استخوان ها در این افراد ممکن است از %25 تا %50 کاهش داشته باشد که شدت این مساله به سطح ضایعه، کامل بودن یا نبودن ضایعه و طول مدت ضایعه بستگی دارد. این مطالعه با هدف تعیین میزان ابتلا به پوکی استخوان در جانبازان مبتلا به آسیب طناب نخاعی انجام شده است.روش ها. در این مطالعه مقطعی، 132 نفر از جانبازان مبتلا به آسیب طناب نخاعی استان اصفهان که جهت تست سنجش تراکم استخوان بصورت متوالی و در طی مدت 6 ماه پایانی سال 1380 به محل انجام مطالعه مراجعه کرده بودند، با استفاده از سیستم سنجش جذب انرژی دو گانه اشعه (DEXA) x، تراکم ماده معدنی استخوان (BMD) در مهره های دوم تا چهارم کمری و گردن استخوان فمور راست بر حسب گرم بر سانتی متر مربع تعیین گردید.نتایج. در بررسی تراکم استخوان در گردن استخوان فمور در این افراد، مشخص شد که 94.6 درصد از جانبازان مورد مطالعه تراکم غیر طبیعی داشته اند (%84.9 استئوپروز و %15.1 استنوپنی). در بررسی مهره های کمری نیز، مشخص شد که 34.9 درصد از جانبازان تراکم زیر حد طبیعی داشته اند (%52.2 استئوپروز و %47.8 استنوپنی). در این بررسی مشخص شد که بین دانسیته استخوانی در گردن فمور (میانگین (%66g/cm2 و مهره های کمری (میانگین 1.23g/cm2) اختلاف معنی داری وجود دارد (P<0.05). در مقایسه دو گروه جانبازان پاراپلژی و کوادری پلژی نیز مشخص شد که تفاوت های مشاهده شده در دانسیته استخوانی در گردن فمور و مهره ها، از لحاظ آماری معنی دار نمی باشد (P<0.05). همچنین در این تحقیق مشخص شد که اگر چه رابطه معنی داری بین دانسیته استخوانی در ناحیه مهره ها و استخوان ران با سن، سطح ضایعه، مدت زمان پس از ضایعه و میزان فعالیت ورزشی وجود ندارد، اما وزن جانبازان همبستگی معنی داری با تراکم استخوان در دو محل داشت.نتیجه گیری. در بیماران مبتلا به آسیب طناب نخاعی، تراکم مواد معدنی استخوان در مهره های کمری بطور معنی داری بهتر از گردن فمور حفظ می شود.

باتوجه به وسعت معلولیت ناشی از آسیب های طناب نخاعی و افزایش روزافزون مبتلایان به آن، تلاش های زیادی برای ترمیم این ضایعه انجام شده است. آسیب های طناب نخاعی به دو دسته ضربه ای و غیرضربه ای تقسیم می شوند که البته بیشتر آسیب های رخ داده در جامعه از نوع ضربه ای است. میزان وقوع سالانه این آسیب بین 40-15 مورد به ازای هریک میلیون نفر در سراسر دنیا تخمین زده می شود. باتوجه به وسعت این اتفاق لزوم بررسی هرچه بیشتر آسیب های نخاعی به ویژه آسیب های ضربه ای بیشتر حس می شود. به دلیل مشکلات و محدودیت های عملی، اخلاقی و همچنین هزینه هنگفت انجام مطالعات تجربی بر روی نخاع زنده و اجساد انسانی، استفاده از مدل سازی به روش المان محدود ابزار قوی و مکملی برای بررسی بیومکانیک نخاع است. این روش قادر به پیش بینی چگونگی آسیب های نخاعی در بارگذاری های متفاوت بوده و می تواند به صورت تئوری میزان کرنش طناب نخاعی و حد بحرانی برای آسیب دیدگی های طناب نخاعی را تعیین کند. این نوع پیش بینی های نخاعی می تواند در نهایت نقش مهمی در ترمیم این ضایعات و بهبودی بیماران ایفا کند. در این مطالعه سعی شده است با بررسی مطالعات صورت گرفته روی نخاع انسان، روش های مختلف مدل سازی آن ارائه شده و جنبه های مختلف آن ازقبیل تعیین خواص، نحوه مدل سازی اجزا محدود و چگونگی بارگذاری و در نهایت چگونگی آسیب پذیری طناب نخاعی بررسی شده و مورد مقایسه قرار گیرد.

مقدمه: بهبود عملکرد، هدف اصلی مداخله درمانی در مدل های حیوانی بیماری های مختلف است. برای آزمایش رویکردهای درمانی آسیب نخاعی (SCI)، تهیه یک مدل حیوانی SCI مناسب ضروری است. در این مدل، فرآیندهای پاتوفیزیولوژیک و تغییرات بافت شناسی باید شبیه انسان باشد. به نظر می رسد بسیاری از مکانیسم های اثر دارو در SCI در نخاع انسان و حیوان مشابه هستند. در این مطالعه، ابتدا انواع اصلی مدل های تجربی SCI با کاربردهای مختلف بررسی شده است. در مرحله بعدی، آزمایشات رفتاری برای ارزیابی آسیب های نخاعی ذکر شده است. نتیجه گیری: انتخاب یک مدل مناسب SCI برای درستی انجام تحقیقات بسیار مهم است. اعتبار هر آزمون رفتاری به قابلیت اطمینان، اصالت و رایج بودن آن بستگی دارد. در این مقاله، علاوه بر نشان دادن مدل های مختلف و بررسی آزمایش های ضایعه نخاعی، معیارهای انتخاب آن ها و همچنین مزایا و معایب آن ها مورد بحث قرار گرفته است.

1مقدمه: از آن جا که آسیب تروماتیک طناب نخاعی جسم و روان بیماران را درگیر می کند، بایستی در مدیریت مشکلات این گروه از بیماران، علاوه بر مداخلات دارویی و فیزیولوژیکی، مداخلات روان شناختی را نیز مورد توجه قرار داد پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر روایت درمانی گروهی بر انسجام روانی بیماران با آسیب تروماتیک طناب نخاعی صورت گرفت.  روش کار: این مطالعه کارآزمایی بالینی در 32 نفر از بیماران با آسیب تروماتیک طناب نخاعی مراجعه کننده به مرکز مشاوره بهزیستی شهر تبریز انجام گردید. نمونه ها در مرحله اولیه با روش نمونه گیری دردسترس انتخاب و سپس به صورت تصادفی در دو گروه آزمون و کنترل جای دهی شدند. اعضای گروه آزمون، روایت درمانی گروهی را در 8 جلسه 90 دقیقه ای دریافت کردند. پرسشنامه احساس انسجام فلنسبرگ، قبل و بلافاصله بعد از اتمام جلسات مداخله در هر دو گروه تکمیل شد. داده ها توسط آزمون تحلیل واریانس با اندازه های تکراری تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: میانگین سنی بیماران در گروه آزمون 53/12±69/45 و در گروه کنترل، 98/12±63/44 سال بود. میانگین امتیاز انسجام روانی بیماران قبل از مداخله، بین گروه آزمون (52/14±06/73) و کنترل (10/10±56/78)، اختلاف معنی داری نداشت (05/0p). نتیجه گیری: روایت درمانی گروهی می تواند باعث افزایش انسجام روانی بیماران با آسیب تروماتیک طناب نخاعی شود. بنابراین به نظر می رسد روان پرستاران می توانند این روش را به عنوان یک مداخله مناسب در ارتقاء انسجام روانی این گروه از بیماران به کار بندند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

آسیب طناب نخـاعی یکی از علل ناتوانی در بیمارانی است که دچار ضـربه به ستون فقرات و شکستگی مهـره می شوند. در بعضـی از انواع شکستگی دیواره های کانـال نخاعی دچـار از هم گسیختگی شده و تغییر شکل در کانـال ایجـاد می شود(canal compromise) . ارتباط بین تغییر شکل کانال و آسیب نخاع در ستون مهره های گردنی به اثبات رسیده است اما در مورد این ارتباط در ستون مهره ای پشتی ـ کمری اتفاق نظر وجود ندارد. لذا صد بیمار که دچار شکستگی ستون مهره های ناحیه پشتی ـ کمری شده بودند (50 مورد با تغییر شکل کانال به عنوان گروه آزمون و 50 مورد دارای کانال طبیعی به عنوان گروه کنترل) از نظر شکل کانال (با استفاده از سی تی اسکن)، نقایص عصبی (با استفاده از تقسیم بندی فرانکل)، مکانیسم ضربه و مهره شکسته شده مورد بررسی قرار گرفتند. از مجموع صد بیمار، 23 مورد دچار آسیب نخاع شده بودند و بیشترین شکستگی ها از مهره دوازدهم پشتی تا مهره دوم کمری (72%) بود. شایع ترین مکانیسم ضربه حوادث رانندگی و سقوط از ارتفاع بود. در مقایسه آماری بین دو گروه از نظر سن، جنس و مکانیسم ضربه تفاوت معنی داری وجود نداشت. نکته قابل توجه این است که در بررسی ارتباط بین نقایص عصبی (آسیب نخاع) و از هم گسیختگی کانال نخاعی (تغییر شکل کانال)، تفاوت معنی داری وجود نداشت (P=0.09). لذا به نظر می رسد که در ایجاد آسیب نخاع تغییرات دینامیک کانال نخاعی در زمان ضربه مهم تر از تغییرات استاتیک کانال بعد از ضربه می باشند.

تاثیر تابش لیزر کم انرژی GaAlAS با طول موج 830 nm در ترمیم هیستولوژیک آسیب های فشاری طناب نخاعی در رت ها که منجر به فلج عضلانی می شود، مورد آزمایش قرار گرفت. آسیب فشاری با به کارگیری تکنیک اعمال فشار؛ که طی آن وزنه ای به جرم 35 گرم به مدت 5 دقیقه در قسمت میانی ناحیه کمری طناب نخاعی قرار می گرفت، اعمال می شد. حیوانات به 2 گروه کنترل و تحت تابش تقسیم شدند. گروه تحت تابش به مدت 14 روز پس از آسیب فشاری، به طور روزانه تحت تابش 9 ژول انرژی قرار داشتند. در روز پانزدهم پس از آسیب، به منظور ارزیابی تاثیر تابش لیزر کم انرژی در روند ترمیم، بافت طناب نخاعی محل آسیب در حیوانات هر دو گروه مورد ارزیابی هیستولوژیک قرار گرفت. نتایج نشان داد که در گروه تحت تابش رگ زایی دیده می شود و در مقایسه با گروه کنترل خون ریزی های خوشه ای شکل ناشی از تجمع RBC وجود ندارد. همین طور به طور نسبی تعداد نورون های حرکتی در گروه تحت تابش بیشتر شده بود. با توجه به نتایج فوق چنین به نظر می رسد که تابش لیزر کم انرژی GaAlAS قادر است بهبود هیستولوژیک ایجاد کند.

ضایعات و صدمات نخاعی از دیرباز به عنوان یکی از معضلات مهم درمانی مطرح بوده است. در قرون گذشته تلقی پزشکان در مورد این گونه بیماران «ناچارا خواهد مرد» بود.ولی در سال های اخیر بهبود روش های درمانی در بسیاری از موارد موجب حفظ حیات در مبتلایان شده است ولی هنوز در مورد ترمیم و جبران ضایعات عملکردی ناشی از این صدمات پیشرفت قابل ملاحظه آی پدید نیامده است و جستجو برای رسیدن به رویکردی مناسب به منظور حفظ و نیز بازسازی نخاع به شدت ادامه دارد. برای درک چگونگی درمان آسیب های نخاعی،باید درباره طناب نخاعی نرمال، عملکرد آن و چگونگی اختلال در عملکرد به دنبال بروز ضایعه اطلاعات مناسبی داشته باشیم.